Miało być pięknie, gospodarnie i taniej dla wszystkich. Miało być bezpieczniej i zyskownie. Jak na razie jest szybko, drogo, niegospodarnie, a nade wszystko koszty utrzymania rosną lawinowo.

Lechici wygrali mecz z FC Braga. Tradycyjnie już na białej murawie. Naszym piłkarzom wyraźnie śnieg służy. Większość zwycięstw przynoszą właśnie niesprzyjające warunki atmosferyczne. Niestety na rodzimym podwórku sukcesów nasza drużyna nie ma. Dziesiąte miejsce w tabeli ekstraklasy rozczarowuje i dziwi. Wydawałoby się, że jedyna polska drużyna odnosząca sukcesy na arenie międzynarodowej, rodzimych konkurentów zmiecie z murawy bez zadyszki. Choć patrząc na czołówkę tabeli, poza Jagiellonią Białystok, nie ma niespodzianek. Wisła i Legia to silne drużyny. Jednak strata Lecha do lidera to aż 11 punktów, a przypomnijmy, że równolegle z sukcesami w lidze europejskiej, poznaniacy w najlepszym wypadku remisowali na boiskach krajowych.

To nie jedyna kontrowersja wokół poznańskiej piłki nożnej. Mecz z FC Braga rozegrany został w cieniu decyzji UEFA o ograniczeniu sprzedaży biletów. Czy nasz stadion jest pierwszą w Polsce, gotową na Euro perełką sportową, czy też bublem w pośpiechu przerabianym na kolanie? A może jest po prostu wyrazem polskiego „jakoś to będzie”? Poznański stadion miejski zaliczył już kilka dość głośnych wpadek. Przypomnijmy nadmierne drgania części trybun, trzęsące się, podczas meczów, szyby w okolicznych oknach, a także bardzo kosztowne wymiany murawy. Na zamierającą trawę nie pomogły nawet drogie naświetlania. Okazało się, że aby zabieg był skuteczny trzeba by w jednym momencie naświetlić całą powierzchnię, punktowe „nasłonecznianie” nie przyniosło efektów. Do tego dochodzą przecieki, które zniszczyły część ekspozycji kibiców, a także słabe oznakowanie miejsc siedzących i zbyt łatwy dostęp osób postronnych do zadaszenia.

Przeprowadzony na zlecenie Miasta Poznania audyt dotyczący budowy stadionu został utajniony. Nie wiadomo kiedy zostanie upubliczniony, na pewno nie wcześniej niż po zaopiniowaniu go przez rzeczoznawców. Tymczasem nie czekając na weryfikację, wyroki już zapadają. Pracę stracił wieloletni dyrektor POSiRu – Janusz Rajewski. Nieoficjalnie mówi się, że jego następcą zostanie autor raportu z audytu – Ryszard Żukowski. Z kolei spółka Euro 2012 oświadczyła, że tajny raport mówi, iż nieprawidłowości dopuścił się POSiR w okresie do 2009 roku. Od czasu przejęcia nadzoru nad budową przez Euro 2012 uchybień nie było. Słowem, mimo że raport jest tajny i jeszcze wymaga zaopiniowania, winni już są. Niewinni również. CBA rozpoczęło właśnie sprawdzanie POSiRu na okoliczność nieprawidłowości przy realizacji projektu „modernizacja i rozbudowa stadionu miejskiego”.

We wrześniu 2010 roku, Adam Olkowicz, szef lokalnego komitetu organizacyjnego Euro 2012 Polska, cieszył się z inauguracji stadionu, przy czym zaznaczał, że UEFA może mieć jeszcze jakieś „ale”. Za to Michał Prymas, pełnomocnik prezydenta miasta do spraw Euro 2012 podczas inauguracji stadionu podkreślał, że ma on status Elite, czyli jest całkowicie zgodny z wymogami UEFA dla meczów najwyższej rangi. Tymczasem poznaniaków zelektryzowały wieści, że federacja piłkarska warunkowo pozwoliła na sprzedaż niespełna 30 tysięcy biletów na czwartkowy mecz Lecha z FC Braga. Warunkowo, bowiem pierwotnie miało wejść tylko 20 tysięcy widzów. Przyczyną tego stanu rzeczy jest to, że poznański stadion miejski w wielu punktach nie spełnia norm bezpieczeństwa UEFA. Za wąskie są korytarze ewakuacyjne i schody, a bramy otwierają się za wolno.

W efekcie zarządca może stanąć przed dylematem: ograniczyć liczbę widzów, albo dokonać przebudowy obiektu. Urzędnicy tłumaczą się tym, że decyzja i projekt modernizacji stadionu zostały przygotowane przed przyznaniem Polsce organizacji Euro. Argument naciągany, decyzje o ubieganie się o taką imprezę nie są podejmowane z dnia na dzień. Decydenci planując pewne posunięcia są zobowiązani do zabezpieczenia zaplecza na ewentualność sukcesu. Zresztą – jeśli rozbudowuje się obiekt za kilkaset milionów złotych, mierzy się w górę, nie w dół. Powstaje zatem pytanie, czy wątpliwa jakość stadionu uzasadnia wysoką cenę jaką przychodzi i, być może, przyjdzie płacić za niego Poznaniowi? Cena jest zdecydowanie światowa, za to jakość krajowa. W świetle raportu UEFA nasz stadion spełnia tylko polskie wymogi bezpieczeństwa, rzecz w tym, że aspirujemy do elity europejskiej.

Załóżmy jednak, że z przebudową lub bez niej, w końcu uda się spełnić wszystkie wymagania tak, byśmy mogli w pełni cieszyć się naszym obiektem sportowym. Powstaje pytanie o jego funkcjonowanie i koszty z tym związane. Szacunkowy roczny koszt utrzymania to kwota na poziomie 10 – 15 milionów złotych. Miasto pracuje nad wyłonieniem operatora stadionu. Sprawa przeciąga się i przeciąga. Tym razem termin wyznaczono na pierwszą połowę 2011. Najprawdopodobniej będzie to czerwiec. O pieczę nad areną sportową ubiegają się dwie firmy, przy czym jedną z nich jest konsorcjum Lecha z firmą Marcelin Management, drugą AEG Europe, która ma doświadczenie w komercjalizacji takich budynków. Prezesem Marcelin Management jest Arkadiusz Kasprzak, wiceprezes KKS Lech. Szukanie menagera stadionu dopiero teraz jest dziwne, bowiem od wielu miesięcy obiekt jest otwarty, a miasto dopiero szuka kogoś, kto się nim zajmie. Stadiony budowane w Gdańsku czy we Wrocławiu już mają operatorów. W ten sposób obiekty te są tworzone z uwzględnieniem działalności nie tylko piłkarskiej, ale też stricte komercyjnej.

W Poznaniu władze miasta oczekują, że efektem pracy opiekuna stadionu będzie duży zysk i nastawienie także na inne imprezy niż tylko mecze i koncerty. Jest to logiczne, bo dużych wydarzeń muzycznych w Polsce rocznie nie ma aż tak dużo, a niedługo będziemy mieli 7 nowoczesnych obiektów, które będą konkurować o organizację takich imprez. Tutaj wypada wrócić do nadziei na duże zyski. Jednym z pomysłów na pozyskanie funduszy jest zmiana nazwy na sponsorowaną (vide Gdańsk PGE Arena). Prawdopodobnie jest to 3 miliony złotych rocznie. Zakładając nawet koszty utrzymania na poziomie 10mln zostaje luka 7 milionowa. Ile do zarobienia jest na wynajmie powierzchni komercyjnej (ok. 10 tys metrów kwadratowych)? Trudno o dokładny szacunek, ale mając na uwadze położenie stadionu i związane z tym, niższe niż w centrum, stawki będzie to najprawdopodobniej ok. 2 miliony złotych. Brakuje 5 milionów. Skąd pozyskać resztę funduszy? Mówi się o siłowniach, restauracjach i imprezach dodatkowych, ale konkretów brak. Zależnie od rodzaju umowy jaka zostanie podpisana z operatorem albo miasto będzie utrzymywać stadion, a operator otrzyma ustalone wynagrodzenie, bądź też to zarządca płaci miastu uzgodnioną stawkę, a ewentualne zyski zabiera dla siebie. Ten drugi model w praktyce pozwoliłby utrzymać Lechowi status quo, ale jest też prostą drogą do podniesienia cen biletów w razie niepowodzenia w zbilansowaniu przedsięwzięcia. W drugim przypadku to na miasto, czyli jego mieszkańców, spadnie obowiązek pokrycia ewentualnego deficytu finansowego. Czy zwycięży koncepcja konsorcjum KKS Lech z Marcelin Management (w praktyce z samym sobą), czy też wygra oferta firmy mającej międzynarodowe doświadczenie w prowadzeniu takich przedsięwzięć? Na odpowiedź przyjdzie jeszcze poczekać.

Tymczasem kibice dostają się na trybuny praktycznie przez plac budowy, a okolica jest fatalnie skomunikowana z resztą Poznania. Na czas meczów ulica Bułgarska jest zamykana. Pracownicy firm zlokalizowanych w okolicy stadionu nerwowo zerkają na zegarki i w popłochu wieją z biur, żeby tylko zdążyć wyjechać do domu przed napływem kibiców. Jeszcze przed rozbudową trybun tłumy kibiców wylegały po meczach na ulice, a po zwiększeniu pojemności areny problem się powiększy. Na zlokalizowane w pobliżu ogródki działkowe „ROD Ustronie” wyrok już zapadł. Na tym terenie planowana jest m.in. strefa gromadzenia tłumów po ewentualnej ewakuacji stadionu. Zapewne gdzieś powstaną również parkingi. W tej chwili auta parkują gdzie popadnie, kwitnie również proceder przydomowych, nielegalnych, płatnych parkingów. Co o trudnym sąsiedztwie sądzą mieszkańcy okolicy, nie wiadomo. Nikt ich nie zapytał. Media wcale nie poświęciły tej kwestii uwagi.

Na zakończenie garść wieści z posiedzenia komisji kultury fizycznej, która odbyła się 21 lutego 2011 roku na stadionie. Podstawowym postulatem radnych jest odtajnienie raportu z audytu przeprowadzonego na zlecenie Miasta Poznania, dotyczącego stadionu. Rajcy postulują nawet posiedzenie niejawne w celu udostępnienia im raportu bez jednoczesnego podawania go do wiadomości publicznej, bowiem trudno im odnieść się do szeregu wątpliwości bez informacji, co ustalili kontrolerzy. Radny Grześ dowcipkuje, że po tym jak Sławomir Hinc osiwiał, Prezydent po prostu dba o ich zdrowie. Zdaje się, że kolor włosów nie jest jedynym problemem, jaki dotknął zastępcę prezydenta. Sławomir Hinc raz deklaruje, że audyt dotyczył całej inwestycji, za chwilę podkreśla, że sposobu wydatkowania pieniędzy. Z kolei radny Lewandowski pytał, dlaczego nie zbadano sprawy nie nałożenia kary umownej (3 mln złotych) na projektanta za spóźnione oddanie projektów. Nie sprawdzono także, czy decyzja o zleceniu zaprojektowania wykonania wnętrz z wolnej ręki tj. bez przetargu, było zgodne z prawem. Znamy za to powody zalania niektórych pomieszczeń. Ryszard Dembiński, prezes spółki Euro 2012 powiedział, że projektant nie przewidział, że deszcze padają nie tylko pionowo, ale też zacinają. Zepsuta klimatyzacja, a także nie pobieranie dodatkowych opłat za wielkie reklamy znajdujące się za fasadzie budynku przez POSiR (podmiot ten zarządza, jak na razie, stadionem). Radni deklarują, że do czasu wyjaśnienie wątpliwości narastających wokół budowanego cały czas stadionu, nie poprą przekazania dla obiektu kolejnych pieniędzy.

Miało być pięknie, gospodarnie i taniej dla wszystkich. Miało być bezpieczniej i zyskownie. Jak na razie jest szybko, drogo, niegospodarnie, a nade wszystko koszty utrzymania rosną lawinowo. Częste wymiany murawy, szereg niedoróbek, a także prawdopodobna konieczność przebudowy w celu dostosowania stadionu do wymogów bezpieczeństwa UEFA. Co więcej nikt nie zatroszczył się o interesy okolicznych mieszkańców, którzy narażeni są na szereg niewygód. Okolica na czas meczu (plus/minus dwiegodziny przed i po) jest praktycznie wyłączona z życia, a jak się dowiedzieliśmy miejscowi sklepikarze niezbyt chętnie otwierają swe podwoje w czasie meczu w obawie o potencjalne szkody. To utrudnia zaopatrzenie zwykłym mieszkańcom. Uwaga na marginesie, ale prowadzi do pewnego wniosku. Miasto złożyło stadionowi w ofierze mieszkańców, którzy niekoniecznie są kibicami. Prąc do zbudowania wielkiego obiektu sportowego nie pokusiło się o zagwarantowanie mu rentowności i nie zadbało o atmosferę dobrego sąsiedztwa. Mówi się, że po zakończeniu wszystkich prac budowlanych będzie lepiej. Mówiło się w przeszłości wiele, niestety teraźniejszość pokazuje, że na słowach się zakończyło. Jak będzie tym razem?

Krzysztof Ulas

Zdjęcia: Flickr.com (hinotoriRS)